“Met de hulp van verpleegkundigen hebben we de DTN-time verkort van 50 naar minder dan 30 minuten” 

Tijdens de Week van de Verpleegkundigen was neuroloog Dr. Ludovic Ernon gastspreker op de themadag ‘Kritieke Diensten’ in Oostende, waar hij sprak over de cruciale rol van verpleegkundigen in de beroertezorg. Ook in ZOL zetten hoogopgeleide verpleegkundigen zich dagelijks in voor de zorg van beroertepatiënten. Dr. Ernon, samen met hoofdverpleegkundige Neurologie Sanne Buvens, verpleegkundig specialist beroertezorg Ianthe Thaels en hoofdverpleegkundige Spoed Wendy Coninx, benadrukken het belang van die multidisciplinaire aanpak. 

Waar ging de themadag in Oostende over?

Dr. Ernon: "De themadag draaide om verbetering, verdieping en verbinding binnen kritieke diensten. Het bood een uitgelezen kans om de inzet van onze verpleegkundigen op Spoed en de Stroke Unit in de kijker te zetten. Zij werken dagelijks met hart en ziel om beroertepatiënten de best mogelijke zorg te bieden." 

Wat is een acute beroerte precies? 

Dr. Ernon: “Een beroerte ontstaat door een verstopping van een bloedvat. Het hersenweefsel stroomafwaarts krijgt geen zuurstof en glucose meer, waardoor het begint af te sterven. De behandeling richt zich op het zo snel mogelijk openen van het geblokkeerde bloedvat. Dat kan via intraveneuze trombolyse, waarbij bloedverdunners het stolsel afbreken, of door een trombectomie, waarbij een interventioneel radioloog het stolsel met een katheter verwijdert.”

Waarom is snelheid zo belangrijk bij de behandeling van een beroerte? 

Dr. Ernon: “In de eerste fase van een beroerte is een klein deel van het hersenweefsel onherroepelijk beschadigd, maar een groot deel kan nog worden gered. Hoe langer de behandeling uitblijft, hoe groter de schade en hoe kleiner de kans om hersenweefsel te redden. Vandaar de slogan: 'time is brain'. De tijd tussen de spoedopname en het starten van de trombolyse, ook wel de Door-To-Needle (DTN)-tijd genoemd, is hierin cruciaal. Voor 2019 liep die tijd soms op tot 50 minuten, maar dankzij verbeterde multidisciplinaire zorg op Spoed is die tijd teruggebracht tot minder dan 30 minuten." 

Hoe ziet die multidisciplinaire aanpak in ZOL eruit? 

Wendy: "Bij een vermoedelijke beroerte meldt de ambulancedienst dat al vooraf aan Spoed. De verpleegkundige en urgentiearts die de oproep beantwoorden, schrijven de patiënt in en waarschuwen direct het volledige team, zodat iedereen zich kan voorbereiden. Zodra de patiënt arriveert, kan het proces zonder vertraging beginnen. Als de triageverpleegkundige een beroerte vermoedt, wordt meteen de urgentiearts erbij geroepen en bloed afgenomen. Indien ook de arts denkt dat het om een beroerte gaat, gaat de patiënt zonder wachttijd naar de CT-scan, waar het team van Medische Beeldvorming al klaarstaat. Als de scan een CVA bevestigt, wordt de trombolyse onmiddellijk, nog bij de CT-scan, toegediend." 

Hoe is die aanpak de laatste jaren verbeterd? 

Wendy: "Een protocol opstellen of een specialist beroertezorg aanstellen is niet voldoende. Het hele team moet weten wat te doen bij een beroertepatiënt. Daarom hebben we in het verleden trainingssessies en simulaties op Spoed georganiseerd, waarbij een van ons steeds in de rol van patiënt kroop. Dat hielp ons om verbeterpunten te identificeren. Sindsdien schakelen verpleegkundigen en urgentieartsen onmiddellijk een versnelling hoger wanneer ze het woord ‘beroerte’ horen. Daarnaast hebben we op Spoed een whiteboard waarop we de DTN-tijden noteren. Dat heeft gezorgd voor een gezonde competitie tussen de teams om telkens sneller te handelen." 
Wat gebeurt er met de patiënt na de acute behandeling? 

Sanne: "Na de acute fase komt de patiënt op de Stroke Unit, een gespecialiseerde afdeling binnen Neurologie. De verpleegkundigen daar hebben een postgraduaat in Neurologische Zorg gevolgd. Op de Stroke Unit monitoren we de patiënt door om de vier uur parameters zoals bloeddruk en lichaamstemperatuur te meten en de NIH Stroke Scale-score te bepalen. Zo schatten we in of de toestand van de patiënt verslechtert. Indien nodig schakelen we een arts in. Naast medische zorg coördineren we ook de revalidatie en vervolgbehandelingen in samenwerking met andere specialisten zoals logopedisten, kinesisten, psychologen en diëtisten. Voor stagiairs kan onze afdeling soms wat chaotisch lijken (lacht), omdat er veel tegelijk gebeurt. Als verpleegkundige moet je goed weten welke handeling prioriteit heeft en wie je wanneer moet inschakelen." 
En de Stroke Unit draagt bij aan bewustwording en preventie? 

Ianthe: "Absoluut. Met de werkgroep Stroke zetten we ons in voor het sensibiliseren van het brede publiek over beroertes. Zo organiseerden we paseen wandeltocht voor kinderen, waarbij we op verschillende plaatsen uitleg gaven over beroertes en hoe ze die bijvoorbeeld bij hun grootouders kunnen herkennen. Op de Europese Dag van de Beroerte, in april, hebben we in het ziekenhuis een informatiestand opgezet om patiënten bewust te maken van de symptomen. Binnenkort gaan Genkse bakkers de FAST-regel (nvdr. De FAST-test helpt beroertes herkennen) op hun broodzakken afdrukken, zodat allerlei mensen bewust worden gemaakt van de symptomen van een beroerte." 

Hoe heeft het Stroke Team haar werking verbeterd? 

Sanne: "Twee keer per jaar organiseren we Neuro- en Stroke-opleidingsdagen voor verpleegkundigen. ’s Ochtends is er een theoretisch gedeelte, en in de namiddag doen we simulatieoefeningen met casussen van verpleegkundigen. Dat verhoogt de betrokkenheid en leidt tot praktijkgerichte verbeteringen." 
 
Dr. Ernon: "Ook de wekelijkse overlegmomenten tussen verpleegkundigen en neurologen zijn veel verbeterd. We bespreken casussen en brainstormen samen over verbeteringen. Een mooi voorbeeld van het duo-leiderschap waarop ons ziekenhuis inzet. De ochtendrondes verlopen er veel efficiënter door. De verpleegkundigen geven me vooraf een goede briefing, waarna we samen de ronde doen." 
Wat is jouw rol als verpleegkundig specialist beroertezorg? 

Ianthe: "Mijn taak is ervoor te zorgen dat de kans op een tweede beroerte zo klein mogelijk is, vooral na ontslag. Ik richt me op het aanpakken van risicofactoren zoals diabetes, roken en een hoog cholesterolgehalte. Indien nodig verwijs ik patiënten door naar specialisten, zoals een tabakoloog of diëtist. Na ontslag volg ik de patiënten verder op: na drie maanden komen ze eerst bij mij op consultatie en daarna bij de neuroloog. Alweer een voorbeeld van hoe die multidisciplinaire aanpak centraal staat." 

________________________________________
Dr. Ernon: "Het werk van verpleegkundigen in de beroertezorg is van onschatbare waarde. Dankzij hun inzet en de voortdurende samenwerking binnen het multidisciplinaire team krijgen patiënten niet alleen sneller de zorg die ze nodig hebben, maar ook een grotere kans op herstel."