Wanneer je de praktijkruimte van Katrien Eerdekens binnenstapt, word je verwelkomd door haar stralende glimlach en bruisende energie. De transgenderlogopediste mag dan ook al een decennium doen wat ze het allerliefste doet: transgenders helpen hun stem te vinden, letterlijk én figuurlijk. Die passie houdt haar ook naar haar werktijd bezig. Ze leidt mee het Antwerp Queer Choir dat de toon zet voor een genderveilige omgeving.
Logopediste Katrien begeleidt transgenders niet alleen naar een nieuwe stem, maar helpt hen ook om hun identiteit te vinden, hun stem te laten horen en zich beter in hun vel te laten voelen. Ze werkt zowel in haar praktijk ‘Find Your Voice’ in Antwerpen als op campus Sint-Jan, waar ze coördinator is van het ZOL Genderteam. “Er is een groot tekort aan genderzorg. Daar wil ik mee iets aan veranderen,” zegt Katrien. “Drie jaar geleden stelde endocrinoloog dr. Kirsten Stinkens voor om samen het ZOL-genderteam op te richten en daar heb ik dan ook geen moment over getwijfeld. Sindsdien hebben we het Zorgpad uitgewerkt, een traject op maat voor mensen met een andere genderidentiteit. Samen met Dr. Stinkens en klinisch seksuoloog Ann Eben ontvang ik patiënten in een multidisciplinair intakegesprek. Daarna begeleiden we hen stapsgewijs met aandacht voor het lichamelijke maar nog meer voor het mentale.” Naast het Zorgpad werkt Katrien hard aan een conventieaanvraag om in de toekomst transgenderzorg in ZOL vergoedbaar en zo ook toegankelijker te maken. Bovendien lanceert ze binnenkort een ziekenhuisbrede e-learning waarin medewerkers handvaten krijgt om hun omgang met transpersonen te verbeteren.
Klassieke kooropdeling overboord
Ook in haar vrije tijd laat het vinden van stemmen en de aangename samenwerking met de queergemeenschap Katrin niet los. Ze is namelijk één van de bezielers van het Antwerp Queer Choir, een koor voor mensen die zich thuis voelen onder de parapluterm ‘queer’ en genieten van samen zingen. Wanneer het koor ter sprake komt, maakt haar hart duidelijk een sprongetje. “Ik vind het zo leuk dat ik hierover mag vertellen! Het begon allemaal vier jaar geleden. Ik merkte dat voor veel van mijn transgendercliënten de drempel te groot was om hun nieuw-aangeleerde stem buiten de praktijkmuren te gebruiken. Daar wilde ik graag iets aan veranderen. En hoe kon dat beter dan met muziek? Mijn papa was radio-dj dus hij heeft me de liefde voor muziek met de paplepel ingegeven. Ik dacht eraan om een queerkoor op te starten. Maar door de komst van de COVID-19-pandemie kon ik niet overgaan tot actie. Dat was tot in 2022 één van mijn vrienden de pianist Isaak Duerinck ontmoette. In het kader van zijn afstudeerproject wilde Isaak met acteur samen met theatermaker Danny de Jong de klassieke kooropdeling overboord gooien. Een perfect plan om mijn idee nieuw leven in te blazen, want een traditioneel koor verdeelt stemmen vaak op basis van gender: een vrouwenkoor bestaat uit sopranen en alten, een mannenkoor uit bassen, baritons en tenoren. Maar die indeling werkt niet voor queerpersonen. We besloten de krachten te bundelen. In ons queerkoor zouden koorleden zelf mogen kiezen welke stem ze gebruiken en zouden ze zelfs binnen één nummer van stem kunnen wisselen.”
In januari 2023 lanceerde het trio een online oproep voor koorleden. Iedereen die zich deel voelde van de LGBTQ+-gemeenschap mocht van zich laten horen, of ze nu wel of niet konden zingen. Katrien en co hadden gehoopt op zo’n twintig inschrijvingen. Uiteindelijk meldden een overweldigend aantal van zeventig enthousiastelingen zich met persoonlijke verhalen en auditiefilmpjes. 40 onder hen werd uitgekozen. Het ‘Antwerp Queer Choir’ was een feit. “Toen we het hele idee rond ons koor voorstelden op het Conservatorium, werden we door het Musica Impulscentrum en De Singel geselecteerd als Art Educator in Residence. Dat gaf ons het voorrecht om vanaf dan elke maandavond in de prachtige zaal van de Singel te repeteren en op te treden. Sommige koorleden trekken daarvoor wekelijks vanuit Limburg en Oost-Vlaanderen naar Antwerpen, waaronder ook enkele patiënten uit ZOL.”
“Transgenders leerden in mijn praktijk een nieuwe stem aan, maar ik merkte dat de drempel groot was om die stem ook buiten de praktijkmuren te gebruiken. Daar wilde ik iets aan veranderen.”
Neurodivers
Wanneer de koorleden op hun repetitie aankomen, krijgen ze eerst een gezamenlijk rustmoment. “Veel van onze leden zijn neurodivers. Ze hebben een Autismespectrumstoornis, ADHD of hoogsensitiviteit Met een grote groep zingen, vraagt veel energie van hen, dus zo’n zenmoment is een echte must. Daarna doen we stemopwarmingen en stretchen we ons lichaam. En dan is het tijd voor het echte werk. We zingen niet alleen covers die we genderneutraal hebben herschreven, maar ook zelfgeschreven nummers. Omdat zeker niet iedereen van de groep muzikale voorkennis heeft, doen we alles op gehoor, zonder partituren. Wie wel al een muzikale voorkennis heeft, is vrij om een instrument mee te brengen naar de repetities. We gebruiken bovendien alleen genderneutrale voornaamwoorden. Zo respecteren we de waarde van alle leden. Dat is immers het ultieme doel van het koor: een safe space creëren, waarin onze queer-koorleden volledig tot hun recht kunnen komen. Iets wat in de maatschappij helaas nog altijd niet helemaal het geval is.”
Opera Ballet Vlaanderen en ‘dirk.’
Het Antwerp Queer Choir heeft inmiddels een indrukwekkend palmares opgebouwd. Behalve hun eigen uitverkochte shows in de Singel, hebben ze samengewerkt met Opera Ballet Vlaanderen in Gent. “Acteur Benny Claessens was voor zijn theaterproductie ‘White Flag’ op zoek naar een vast queerkoor en kwam zo bij ons gezelschap terecht. We kregen de kans om onze eigen liedjes voor de voorstelling te schrijven. Het stuk werd uiteindelijk voor een week lang elke dag in Gent opgevoerd. Elke avond werden we met een tourbus van Antwerpen naar Gent gebracht. Het was een onvergetelijke ervaring.”
Het koor heeft de smaak duidelijk te pakken. “We zijn ondertussen ook het vaste koor van de indieband ‘Dressed Like Boys’, een sideproject van de bekende band ‘dirk.’ We gaan met hen mee op tournee naar hun grootste shows. Zo stonden we recent in de Minardschouwburg in Gent. Onze eigen shows blijven bovendien doorgaan. Op 30 november staan we weer voor het grote publiek in de Singel. Dit keer met protestliedjes, covers en zelfgemaakte nummers. Kom dus zeker kijken!”
“Dat is uiteindelijk ons doel: queerpersonen safe space creëren, waarin ze volledig tot hun recht kunnen komen. Iets wat in de maatschappij helaas nog altijd niet helemaal het geval is.”
Queervriendelijke maatschappij
Toch is er naast het succes ook enige bezorgdheid. “Hoewel we steeds vaker voor optredens worden gevraagd, gaan we niet op al die aanvragen in. We zijn jammer genoeg wat ongerust dat niet elk publiek ons met evenveel liefde zal onthalen. We gunnen ons koor de grotere podia, maar de maatschappij is helaas nog niet altijd even zacht voor ons.” Katriens ideale wens is dan ook duidelijk: “Ik droom van een queervriendelijke maatschappij waarin iedereen zichzelf mag zijn, ongeacht gender of seksuele oriëntatie.”
Printvriendelijke versie
