Wie aan Nucleaire geneeskunde op ZOL Genk, campus Sint-Jan een bezoek brengt, moet misschien even zoeken. De dienst bevindt zich namelijk wat verdoken in een hoek van ons ziekenhuis. Een ideale plek voor een afdeling die gehuld gaat in enig mysterie, aangezien vele patiënten en zelfs medewerkers niet goed weten wat er exact gebeurt en argwaan krijgen bij het horen van het woord ‘nucleair’.
Paramedisch teambegeleider Valerie De Boel en haar team helderen het mysterie voor eens en voor altijd voor ons op.
“Het grootste misverstand waarmee we te maken krijgen is dat nucleaire geneeskunde gevaarlijk zou zijn”
Radiotracers
Nee, bij Nucleaire geneeskunde moet je je niet verwachten aan sciencefictiontaferelen van mensen in beschermende pakken die vaten met gele waarschuwingssymbolen vervoeren. Integendeel, de afdeling oogt verrassend rustig met net zoals op andere raadplegingen een resem stoelen, een robuuste balie en zachtaardige zorgverleners. Paramedisch teambegeleider Valerie De Boel is vastbesloten de misverstanden over haar afdeling voorgoed de wereld of toch dit ziekenhuis uit te helpen, maar daarvoor moet ze eerst uitleggen wat nucleaire geneeskunde eigenlijk inhoudt. “We gebruiken radioactieve stoffen, zogenaamde ‘radiotracers’, om de werking van organen of weefsels in beeld te brengen. De tracers worden bij patiënten geïnjecteerd en vinden hun weg naar het specifieke weefsel dat we willen bekijken. Eenmaal daar, hechten de tracers zich aan het weefsel zenden ze gammastralen uit die door onze scanners worden gedetecteerd en omgezet in beelden.”
En dat kunnen allerlei soorten beelden zijn. “Enerzijds voeren we diagnostische onderzoeken uit. We sporen bijvoorbeeld tumoren en uitzaaiingen op met een PET-scan, we brengen reumatisch lijden in beeld met een botscan en we detecteren Parkinson met een hersenscan. Ook volgen we patiënten die al behandeld worden verder op. We maken onder andere opnieuw een PET-scan om te weten of chemo heeft aangeslagen, we doen een hartonderzoek om de doorbloeding en pompfunctie van het hart te bekijken en we lokaliseren de te verwijderen sentineklier bij patiënten met borstkanker.”
“Patiënten verblijven kort op onze dienst en moeten maar één tot enkele keren bij ons langskomen. Toch zijn we een cruciale schakel in hun ziekenhuistraject.”
Gevaar
Op de vraag of radioactieve stoffen gevaarlijk zijn, is Valerie stellig: “Absoluut niet. Dat nucleaire geneeskunde gevaarlijk zou zijn, is waarschijnlijk het grootste misverstand waarmee we te maken krijgen. Zelfs verpleegkundigen zijn soms wat ongerust als ze ons een bezoek brengen. Maar dat is écht voor niets nodig. De dosissen van stoffen die we toedienen zijn zeer laag en dankzij onze geavanceerde scanners kunnen we met minimale radioactieve stoffen toch kwalitatieve beelden maken. De straling vormt dus geen gevaar voor patiënten, hun omgeving, of ons zorgpersoneel.” De Federale overheid ziet streng toe op de naleving van stralingsveiligheid: “Regelmatig krijgen we inspecteurs over de vloer die controleren of we de stralingsveiligheid wel voldoende naleven.”
De dienst zet stralingsbescherming altijd voorop. “We beginnen de dag met het veilig voorbereiden van de radioactieve stoffen achter loodglas. Dan starten we de scantoestellen op en controleren we ze, zodat we zeker zijn dat alles naar behoren functioneert. Zodra de eerste patiënten arriveren, stellen we in overleg met de nuclearisten een onderzoek op maat samen. Tijdens de uitvoering van die onderzoeken houden we nauwlettend alle veiligheidsvoorschriften in de gaten. Nauwkeurig werken is daarbij cruciaal. Na elk onderzoek verwerken we de beelden, zodat de nuclearisten die kunnen beoordelen en een verslag kunnen opstellen.”
Technologen en verpleegkundigen
Het team Nucleaire geneeskunde bestaat uit vier nuclearisten, vijf technologen en vijf verpleegkundigen. “Hoewel technologen en verpleegkundigen een verschillend opleidingsachtergrond hebben, vervullen ze hier volledig hetzelfde functieprofiel. Technologen brengen meer kennis mee over medische beeldvorming en straling, terwijl verpleegkundigen meer in het zorgende thuis zijn. Samen vullen ze elkaar mooi aan. Verpleegkundigen die bij ons werken, volgen wel nog een opleiding om hun certificaat voor stralingsbescherming te behalen.”
De combinatie van techniek en zorg is wat medewerkers aantrekt naar deze dienst. Technoloog Anneloes Frolichs, die na een stage en een studentenjob bij Nucleaire geneeskunde in dienst trad, zegt daarover: “Als technoloog zou ik het hoogtechnologische niet kunnen missen, maar het zorgende en het patiëntencontact maakt mijn werk extra waardevol. Deze dienst biedt me ‘the best of both worlds’”. Verpleegkundige Sonja Olaerts beaamt dat: “Ik heb jarenlang op een afdeling gestaan, maar ik merkte dat de extra energie die ik moest steken in de omgeving van de patiënt minder mijn ding was. Op deze dienst kan ik me helemaal focussen op de patiënt alleen en vind ik een uitdaging in hoogtechnologische zorg”, vertelt verpleegkundige Sonja.
Hoewel het patiëntencontact vluchtiger dan op de doorsnee verpleegafdeling is, moeten de medewerkers toch sterke communicatieve vaardigheden hebben. Meer zelfs: “Wie hier werkt, moet bovenal communicatief zijn”, zegt teamleider Valerie. “Patiënten weten vaak niet precies wat we doen, dus het is belangrijk om hen goed te informeren. Wat spuiten we in? Waarom? Hoelang duurt het onderzoek? Bovendien dragen veel van onze patiënten een zware rugzak met zich mee.” Anneloes voegt toe: “Ook binnen ons team is communicatie essentieel. We overleggen voortdurend met elkaar en de artsen, helpen elkaar waar nodig, zijn flexibel en tonen wederzijdse appreciatie. We hebben een sterke teamspirit.”
Medische beeldvorming
Een ander veelvoorkomend misverstand dat Valerie graag uit de wereld helpt, is dat medische beeldvorming en nucleaire geneeskunde hetzelfde zouden zijn. “Patiënten stappen hier vaak binnen met het idee dat alle scans één pot nat zijn; allemaal buizen die een claustrofobisch gevoel bezorgen. Maar dat klopt niet. Medische beeldvorming omvat de beter bekende röntgenfoto’s, CT-scans, MRI’s, echografieën en mammografieën. Die toestellen maken beelden met magnetische velden, röntgenstralen en geluidsgevolgen. Terwijl wij dus werken met radioactieve tracers die gammastralen uitzenden. Een ander verschil is dat medische beeldvorming focust op anatomie ofwel hoe delen van het lichaam eruitzien, terwijl nuclearisten vooral bekijken hoe organen en weefsels functioneren. En dan zijn er nog de patiënten die allergisch zijn aan contrastvloeistof en daardoor niet zomaar een CT-scan kunnen laten maken. De radioactieve stoffen die wij gebruiken, hebben in tegenstelling tot contrastvloeistof geen bijwerkingen.”
Beide disciplines verschillen dus van elkaar, maar worden meestal wel gecombineerd om een zo volledig mogelijk ziektebeeld te krijgen. “Medische beeldkunde en nucleaire geneeskunde zijn bondgenoten. Artsen uit beide vakgebieden werken nauw samen. Nuclearisten en radiologen beoordelen bijvoorbeeld gezamenlijk PET-scans.”, aldus Valerie.
Multidicisplinair
Medische beeldvorming is niet de enige bondgenoot van Nucleaire geneeskunde. Ondertussen slaat de dienst ook de handen in mekaar met de urologen en oncologen van campus Sint-Jan. “We werkten de zogenaamde Lutetium PSMA-therapie, kortweg Lu-PSMA, uit voor palliatieve patiënten met uitgezaaide prostaatkanker. We spuiten radioactieve stoffen in die zich aan kankercellen binden met als doel ze te vernietigen. De radioactieve stoffen werken alleen plaatselijk, waardoor patiënten er minder van merken. Patiënten die zo’n therapie ondergaan verblijven een nacht in een therapiekamer. Daar hebben ze een toilet met filters die de radioactieve stoffen uit het toilet absorbeert, zodat die niet in het grondwater terechtkomen.
Printvriendelijke versie
