ZOL neemt deel aan het DiaT1op-project van UZ Leuven, een initiatief dat patiënten met diabetes type 1 aanmoedigt om actief te bewegen door te wandelen, lopen en fietsen.
Endocrinoloog dr. Ine Lowyck, diëtisten Ellen Swennen en Aurélie De Boiserie, en diabetesverpleegkundige Marlies Rondags zetten zich in hun vrije tijd in om deze patiënten veilig en met plezier aan het sporten te krijgen.
Hoe zijn jullie betrokken geraakt bij het DiaT1op-project?
Dr. Lowyck: “In 2019 deed UZ Leuven een oproep aan ziekenhuizen om aan het project mee te werken. Omdat wij al een vergelijkbaar idee hadden om diabetespatiënten aan het sporten te krijgen, sloten we ons aan.”
Aurélie: “Het eerste jaar was een proefperiode. Onze educatoren en artsen, dr. Lowyk, dr. Kirsten Stinkens en dr. Yves Kockaerts, deden samen met onze patiënten en patiënten van andere zorginstellingen mee aan trainingen. Het sportevenement, de beklimming van de Planche des Belles Filles in de Vogezen, was zo’n succes dat we besloten het project voort te zetten.”
Jullie zijn uiteindelijk opnieuw met UZ Leuven gaan samenwerken. Hoe kwam dat?
Dr. Lowyck: "In 2020 wilden we samen met UHasselt de sportprestaties van onze patiënten onderzoeken, maar door de coronapandemie kon dat niet doorgaan. Na de pandemie bood UZ Leuven ons de kans om opnieuw aan te sluiten, vooral omdat ze dan opnieuw zo’n groot slotevenement konden organiseren. Dat maakte het voor ons een logische keuze."
Waarom is sporten zo belangrijk voor diabetespatiënten?
Dr. Lowyck: "Sporten is voor hen niet altijd eenvoudig, omdat het hun bloedsuikerspiegel beïnvloedt. Maar naast de bekende voordelen zoals een betere conditie, helpt het hen net om hun bloedsuiker beter te reguleren."
Hoe krijgt het project patiënten aan het sporten?
Aurélie: “Veel patiënten zijn bang dat het misgaat tijdens het sporten. Wij ondersteunen hen door tijdens de sessies hun bloedsuiker mee te monitoren en advies te geven, bijvoorbeeld over het aanpassen van hun insuline. Die aanpak en het gevoel van samenhorigheid, zoals wanneer iemand een hypo krijgt en de groep solidair wacht, verlaagt de drempel om te beginnen met sporten.”
Hoe organiseren jullie de begeleiding?
Ellen: "Van februari tot juni organiseren we maandelijkse wandel-, loop- en fietssessies. We gaan allemaal meefietsen, Dr. Lowyck gaat meelopen, en om beurten gaat iemand van ons meewandelen. Diabetesverpleegkundige Marijke Aerts wandelt ook vaak mee. Om de trainingen aantrekkelijker te maken, doen we mee aan evenementen in de buurt zoals de Bilzen Classic, de Vijverrun in Heusden-Zolder en de Midsummertrail in Oudsbergen."
Aurélie: “Naast de trainingen nemen we patiënten mee naar infosessies in Leuven en breiden we jaarlijks onze educatieve momenten uit. Dit jaar hebben we bijvoorbeeld een praatcafé georganiseerd, waarin patiënten hun ervaringen met elkaar delen.”
Hoe werven jullie deelnemers voor het project?
Ellen: “Tijdens consultaties bespreken we het project met patiënten en stimuleren we hen om deel te nemen. Patiënten die al interesse hebben in sport kunnen we makkelijker enthousiasmeren.
Aurélie: “Soms hebben patiënten specifieke vragen over sporten. In dat geval nodigen we hen uit om eens mee te trainen. De deelname aan de sessies is vrijblijvend, patiënten kunnen op elk moment beslissen om mee te doen.”
Zijn er nog andere voordelen voor patiënten die deelnemen aan het traject?
Dr. Lowyck: “Ze leren van elkaar door praktijkervaringen te delen. Ze zien wat andere diabetespatiënten doen als ze bijvoorbeeld een hypo krijgen en kunnen de volgende keer die situatie dan spiegelen als het bij henzelf misloopt. Ook wij leren daar veel van en nemen die inzichten mee in onze dagelijkse praktijk.”
Marlies: “Patiënten leren ook technische trucs van elkaar, zoals het koppelen van hun glycemiesensor aan een smartwatch of fietscomputer. Wij mogen niet altijd deze technologieën aanbevelen, maar onderling kunnen ze die kennis wel delen. Het gebeurt zelfs regelmatig dat patiënten elkaar overtuigen om over te stappen van insuline-injecties naar een insulinepomp, iets wat wij soms moeilijker voor elkaar krijgen.”
Ellen: “Daarnaast verbetert het project de relatie tussen ons als zorgverleners en onze patiënten. Voorheen kwamen patiënten vaak met tegenzin naar het ziekenhuis, maar nu kennen ze ons ook in een andere context en is het fijn om elkaar regelmatig terug te zien.”
Dr. Lowyck: “Omdat we hen nu ook tijdens het sporten meemaken, kunnen we patiënten gerichtere adviezen geven voor hun sportactiviteiten buiten de trainingen. Daardoor kunnen we voor iedere patiënt een traject op maat aanbieden.”
De laatste twee jaar gingen jullie voor het slotevent naar Vayamundo, Houffalize in de Ardennen. Hoe ging dat slotevent er dit jaar aan toe?
Aurélie: “We begonnen het weekend met een receptie, waar patiënten van verschillende ziekenhuizen samenkwamen. De receptie werd gevolgd door een quiz. Op zaterdag en zondag gingen we er samen op uit en hebben we gewandeld, gelopen en gefietst, met goed georganiseerde routes, bevoorrading en zelfs een volgmotor voor de fietsgroep.”
Zijn er momenten die jullie echt zijn bijgebleven?
Marlies: “Een van onze meest sportieve deelnemers kreeg tijdens een training meerdere hypo’s, ondanks zijn ervaring. Ik stelde voor om zijn insulinepomp tijdelijk uit te zetten, iets wat hij zelf nooit had durven doen. Achteraf bedankte hij me, want die kleine aanpassing maakte voor hem een groot verschil. Een ander memorabel moment was een patiënt die tijdens zijn allereerste wandeling al snel een hypo kreeg omdat hij zijn insuline niet goed had aangepast. Dankzij de adviezen van de andere patiënten weet hij sindsdien precies hoe hij dat kan voorkomen. Hij heeft ondertussen zelfs al een wandeling van 100 kilometer gedaan!”
Wat motiveert jullie om dit in jullie vrije tijd te doen?
Aurélie, Ellen, Marlies: “Voor ons is sporten een uitlaatklep, en dat enthousiasme stralen we uit naar onze patiënten. Het is mooi om te zien dat zij daar ook energie van krijgen.”
Printvriendelijke versie
